1. Powstanie Caritas
2. Caritas w okresie od 1939 do 1989 r.
3. Najważniejsze wydarzenia z historii od 1989 r.
4. Charytatywna działalność Caritas Diecezji Tarnowskiej w latach 1990-1993.
5. Caritas Diecezji Tarnowskiej dziś

Powstanie Caritas

Pierwszy Statut Związku Caritas z 1937 r.

Początki formalnego istnienia Caritas Diecezji Tarnowskiej sięgają końca okresu międzywojennego. 1 marca 1937 biskup Franciszek Lisowski erygował Związek Caritas Diecezji Tarnowskiej, zatwierdził jego statut i nadał mu osobowość prawną. Dyrektorem Związku został ks. Karol Pękala, sekretarzem Maria Dmochowska, Prezesem i zarazem Delegatem biskupim ks. Michał Rec. Do ukonstytuowanego Związku włączono wszystkie diecezjalne stowarzyszenia dobroczynne, a także ochronki, domy starców, szpitaliki, sierocińce i Dom Nieuleczalnie Chorych w Tarnowie.

Formy działania Związku wyrażały się w organizowaniu "Gwiazdki", "Święconki", "Zbiórki odzieży", "Dni chorych", "Zbiórki na ociemniałych", "Tygodni miłosierdzia".

Jeszcze przed wojną Caritas uruchomiła szwalnię i "nasze stragany", zaczęła szkolić instruktorów charytatywnych i wydawała "Tygodnik miłosierdzia".

Caritas w okresie od 1939 do 1989 r.

I. Caritas tarnowska podczas II wojny światowej

Ks. Bp Karol Pękala - pierwszy Dyrektor Związku Caritas Diecezji Tarnowskiej

Okres II wojny światowej nie tylko nie przerwał działalności tarnowskiej Caritas, lecz, pomimo trudnych czasów okupacji, jeszcze bardziej ją zintensyfikował.

Kierowana przez ks. Karola Pękalę, Caritas tarnowska, oprócz zwykłej działalności, przeprowadziła cały szereg wielkich akcji charytatywnych. Najważniejsze z nich to:

• Pomoc dla uciekinierów z Zachodu na Wschód podczas kampanii wrześniowej oraz dla cofających się oddziałów Polskiej Armii
• Rozmieszczenie, przy pomocy parafii, 7.000 wysiedlonych przez Niemców z Wielkopolski, Pomorza i Śląska
• Dożywianie więźniów politycznych w więzieniu w Tarnowie
• Organizacja wyjazdów dzieci na wieś w okresie letnim
• Prowadzenie kuchni i Szpitala epidemicznego w Tarnowie
• Pomoc dla Żydów
• Otoczenie opieką 32.000 mieszkańców diecezji wysiedlonych w 1944 z terenów frontowych
• Stała pomoc dla przebywających w obozach pracy; dla rodzin i dzieci uwięzionych
• Rozlokowanie na terenie diecezji 42.000 ludzi wysiedlonych z Warszawy po stłumieniu Powstania Warszawskiego

Ogólnie Związek Caritas Diecezji Tarnowskiej wydał w czasie II wojny światowej na pomoc dla potrzebujących 9.220.311 zł.

Biuletyn wydawany przez Zwiazek Caritas Diecezji Tarnowskiej po zakończeniu wojny

II. Działalność Caritas od 1945 do 1950r.

Po wojnie Caritas tarnowską kierował ks. Stanisław Wójtowicz, po odejściu ks. Karola Pekali na stanowisko Dyrektora Krajowej Centrali Caritas. Prezesem Związku Caritas pozostał ks. Michał Rec.

Priorytetowym zadaniem Caritas stała się pomoc rodzinom cierpiącym wielką biedę na skutek zniszczeń wojennych. Najważniejszymi działaniami, jakie wówczas podjęto były:

• Dożywianie
• Opieka nad matką i dzieckiem
• Pielęgnacja chorych
• Zwalczanie żebractwa
• Walka z alkoholizmem
• Tzw. Akcja samarytańska, czyli pomoc w leczeniu, pomoc pielęgniarska, gromadzenie lekarstw i ziół
• Rozdawanie darów z UNRA

Caritas realizowała te działania przez udzielanie pomocy bezpośredniej, a także w zorganizowanych placówkach. Dla przykładu, już w 1946 roku Związek Caritas posiadał i prowadził:

W sumie w 138 ośrodkach stałą opieką było objętych 6.315 osób. Caritas prowadziła również 73 kuchnie wydając ok. 9.000 posiłków dziennie.

Potem zaczęły powstawać Domy Dziecka, Ośrodki Zdrowia i Ogniska Samarytańskie z aptekami i pomocą pielęgniarską. 28.03.1948 roku poświęcono i otwarto Dom Opiekuńczy Caritas w Tarnowie, przy ul. Legionów 22. Na ukończeniu były również przygotowania do otwarcia Zakładu dla Ociemniałych w Grybowie.

Warto pamiętać, że w pierwszych latach powojennych udało się stworzyć prawie w każdej parafii Oddział Caritas. Dzięki tym Oddziałom powrócono do wielu przedwojennych form i sposobów niesienia pomocy.

Ten prężny rozwój Caritas został zahamowany przez działania władz komunistycznych.

III. Działalność charytatywna w okresie od 1950 do 1989 r.

23 stycznia 1950 r. władze komunistyczne narzuciły Caritas przymusowy zarząd, a jej majątek bezprawnie przejęły i przekazały tzw. Zrzeszeniu Katolików Świeckich "Caritas", współpracującemu z ówczesnym systemem totalitarnym.

Pomimo tej trudnej sytuacji, Caritas w Diecezji Tarnowskiej działała nadal, choć nie w formie zorganizowanej instytucji. Ks. Biskup Karol Pękala podjął ponownie szeroką akcję charytatywną w ramach duszpasterstwa ogólnego. Powołano do życia Rejonowe Opiekunki Charytatywne w celu koordynowania działalności dobroczynnej w terenie. Z inicjatywy duszpasterstwa charytatywnego wprowadzono w całej diecezji odwiedzanie chorych z sakramentami świętymi na pierwsze piątki miesiąca oraz zajęto się duszpasterstwem głuchoniemych w diecezji.

W ciągu całego okresu od 1950 do 1989 r. Caritas nie przestała nigdy działać, spiesząc z pomocą ludziom potrzebującym za pośrednictwem dekanatów i parafii.

8 grudnia 1989 r., po przemianach ustrojowych w Polsce i po 39 latach formalnego nieistnienia, Arcybiskup Jerzy Ablewicz, reaktywował Caritas Diecezji Tarnowskiej.

Najważniejsze wydarzenia z historii od 1989 r.

Dekret ks. abp. Jerzego Ablewicza reaktywujący Caritas Diecezji Tarnowskiej

1989
- 8 grudnia Abp Jerzy Ablewicz reaktywował Caritas Diecezji Tarnowskiej. Pierwszym jej Dyrektorem został ks. dr Stanisław Budzik.

1990
- 25 marca Ks. Arcybiskup podpisał Statut Caritas Diecezji Tarnowskiej. Równocześnie zostało utworzonych 16 Okręgów Caritas.
- w Dąbrowie Tarnowskiej rozpoczyna się budowa Hospicjum św. Brata Alberta.
- 26 sierpnia Sekretarzem Caritas zostaje mianowana S. Savia (Alina) Bezak.
- 25 listopada na podstawie umowy z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej Caritas odzyskała Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Grybowie, który był własnością Związku Caritas.
- 1 grudnia Dyrektorem Caritas zostaje mianowany ks. dr Zbigniew Krzyszowski.

1991
- 1 września Ks. bp Józef Życiński mianuje Dyrektorem Caritas ks. dr. Ryszarda Kurka.

1992
- Rozpoczął się proces tworzenia Parafialnych Oddziałów Caritas we wszystkich parafiach diecezji.
- 2 grudnia otwarto Dom dla Bezdomnych Mężczyzn w Tarnowie przy ul. Krakowskiej 91.

Biuro Caritas przy ul. Sowińskiego 8/3

1993
- 1 września Ks. Bp Józef Życiński mianuje Dyrektorem Caritas ks. lic. Antoniego Mikruta.

1994
- 24 listopada Ks. Bp Józef Życiński zatwierdził znowelizowany Statut Caritas Diecezji Tarnowskiej. Zlikwidowano Okręgi; podstawową jednostką został Parafialny Oddział Caritas.
- 21 grudnia przeniesiono siedzibę Domu dla Bezdomnych Mężczyzn w Tarnowie na ul. Prostopadłą 9a.

1995
- 1 czerwca został otwarty w Krynicy Dom Wypoczynkowy dla Dzieci "Bombonierka". Budynek, w formie darowizny, ofiarowała firma WEDEL.

1996
- Ks. Biskup Józef Życiński mianował ks. lic. Zbigniewa Pietruszkę Zastępcą Dyrektora Caritas.

Obchody 60-lecia powstania Caritas Diecezji Tarnowskiej

1997
- z inicjatywy Nuncjusza Apostolskiego w Polsce Arcybiskupa Józefa Kowalczyka rozpoczęto prace przy budowie Ośrodka Opiekuńczo-Rehabilitacyjnego dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w Jadownikach Mokrych.
- po lipcowej powodzi Caritas objęła pomocą ponad 3.000 poszkodowanych rodzin.

1998
- 5 października rozpoczęła działalność Stacja Opieki Caritas w Tarnowie, ul. Długa 3-5.
- 28 grudnia erygowano Hospicjum i Dom Pomocy Społecznej św. Brata Alberta w Dąbrowie Tarnowskiej.

2000
- 23 października erygowano Zakład Rehabilitacji Leczniczej w Jadownikach Mokrych.

2001
- 1 stycznia erygowano Ośrodek Opiekuńczo-Rehabilitacyjny dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w Jadownikach Mokrych.
- 1 marca erygowano Dom Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w Jadownikach Mokrych.
- 12 maja Nuncjusz Apostolski w Polsce abp Józef Kowalczyk poświęcił Ośrodek Opiekuńczo-Rehabilitacyjny dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w Jadownikach Mokrych.

2002
- 1 września Caritas Diecezji Tarnowskiej rozpoczęła prace w nowej siedzibie przy ul. Legionów 30. Ks. Biskup Wiktor Skworca mianował ks. dr. Leszka Rojowskiego Zastępcą Dyrektora Caritas.

- listopad 2002 r. - z inicjatywy Ks. Biskupa Wiktora Skworca świetlice profilaktyczno-wychowawcze prowadzone przez Caritas Diecezji Tarnowskiej łączą się w sieć o nazwie "Lumen".

2003
- 1 września 2003 r. - w Ośrodku Opiekuńczo-Rehabilitacyjnym dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej Caritas Diecezji Tarnowskiej w Jadownikach Mokrych rozpoczyna działalność Niepubliczna Szkoła Specjalna obejmująca Szkołę Podstawową i Gimnazjum.

2004
- 30 czerwca - Caritas Diecezji Tarnowskiej otrzymała status organizacji pożytku publicznego i została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000211791.

2006
- 5 czerwca - przy Szkole Podstawowej w Jodłówce (parafia Rzezawa k. Bochni) powstało pierwsze Szkolne Koło Caritas zrzeszające 47 młodych wolontariuszy Caritas.
- 1 lipca - otwarcie i poświęcenie Centrum Hydroterapii przy Ośrodku Opiekuńczo-Rehabilitacyjnym dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w Jadownikach Mokrych. Poświęcenia dokonałi: Nuncjusz Apostolski w Polsce  Abp Józef Kowalczyk i Biskup Tarnowski Wiktor Skworc.
- 1 września - Zmiana na stanowisku Zastępcy Dyrektora Caritas Diecezji Tarnowskiej.
Ks. dr Leszek Rojowski, decyzją Biskupa Tarnowskiego Wiktora Skworca, zakończył pracę w Caritas Diecezji Tarnowskiej na stanowisku Zastępcy Dyrektora. Ks. dr Leszek Rojowski podjął pracę w Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie jako prefekt oraz wykładowca w WSD i na PAT WTST. Nowym Zastępcą Dyrektora Caritas został mianowany ks. mgr lic. Ryszard Podstołowicz.

2007
- 1 września - Zmiana Zarządu Caritas Diecezji Tarnowskiej. Po 14 latach pracy w Caritas odszedł ks. mgr lic. Antoni Mikrut (został proboszczem w Żabnie), a po 17 latach w CDT zakończyła pracę s. mgr Alina Savia Bezak (podjęła obowiązki ekonomki Zgromadzenia SS Służebniczek BDNP w Domu Generalnym w Dębicy).
Nowy Zarząd powołany przez Ks. Bpa W. Skworca stanowią:
- ks. mgr lic. Ryszard Podstołowicz - Dyrektor Caritas Diecezji Tarnowskiej
- ks. mgr Piotr Grzanka - Wicedyrektor Caritas Diecezji Tarnowskiej
- Jerzy Pikul - Sekretarz Caritas Diecezji Tarnowskiej
Obowiązki Głównej Księgowej podjęła Lidia Radzik.

2008
- 5 października - obchody 10-lecia działalności Stacji Opieki Caritas, na które złożyły się: uroczysta Eucharystia i spotkanie wszystkich byłych i obecnych pracowników Stacji.
- 10-lecie istnienia i działalności obchodziło także Hospicjum i DPS w Dąbrowie Tarnowskiej, powołane 28.12.2008 r. Dopełnieniem jubileuszu było sympozjum naukowe „Otoczmy troską chorych terminalnie”, które odbyło się 20.05.2009 r.

2009
- Z dniem 1 stycznia diecezjalna Caritas rozpoczęła realizowanie nowatorskiego programu "Gniazdo", dzięki któremu pomaga w budowie, rozbudowie lub remoncie domu rodzinom ubogim i wielodzietnym.
- 19 marca w Tarnowie, a 25 marca w Nowym Sączu ks. bp Wiktor Skworc poświęcił i oddał pod opiekę sióstr zakonnych Okna Życia.
- 10 czerwca, w czasie III Zjazdu Szkolnych Kół Caritas w Starym Sączu, powołano do istnienia 100-tne koło w naszej diecezji.
- 2 września - zmiana na stanowisku dyrektora Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego Caritas Diecezji Tarnowskiej w Grybowie. Nowym dyrektorem mianowany został ks. mgr Paweł Bobrowski.
- 22 listopada w Katedrze Tarnowskiej ks. bp Wiktor Skworc wręczył wyróżnienia osobom szczególnie zasłużonym dla Kościoła powszechnego i tarnowskiego. Wśród wyróżnionych było dwoje pracowników naszej diecezjalnej Caritas. Odznaczenie papieskie "Pro Ecclesia et Pontifice" otrzymała dyrektor Hospicjum i DPS Caritas Diecezji Tarnowskiej w Dąbrowie Tarnowskiej, Urszula Mróz, natomiast medal biskupa tarnowskiego "Dei Regno Servire" - dyrektor Domu dla Bezdomnych Mężczyzn Caritas Diecezji Tarnowskiej w Tarnowie, Jerzy Maślanka.

2010
- Od 1 stycznia Caritas Diecezji Tarnowskiej dysponuje swoim własnym magazynem, który znajduje się w Wojniczu.
- 01.11 - Ks. Bp. Wiktor Skworc przekazał Caritas Diecezji Tarnowskiej Dom Emerytów znajdujący się przy ul. Starodąbrowskiej. Dyrektorem został mianowany ks. Andrzej Wolanin. Utworzono tam Placówkę Pielęgnacyjno-Opiekuńczą i prowadzone są gruntowne remonty, które pozwolą w przyszłości uruchomić placówkę opieki zdrowotnej.

Caritas Diecezji Tarnowskiej dziś

Dziś trudno sobie wyobrazić misję Kościoła Tarnowskiego bez Caritas. Wrosła ona w życie diecezji i służy urzeczywistnianiu posługi miłości, jaką Kościół pragnie nieść każdemu człowiekowi, a zwłaszcza temu najbardziej potrzebującemu.

Nazwa "Caritas" jest dobrze znana mieszkańcom naszej diecezji, zarówno dzięki wielkim przedsięwzięciom, akcjom pomocy i licznym ośrodkom, jak też poprzez pomoc świadczoną w parafiach w sytuacjach pojedynczych ludzkich czy rodzinnych dramatów i nieszczęść.

Obecnie Caritas Diecezji Tarnowskiej dysponuje 6 domami, w których funkcjonuje 9 wyspecjalizowanych placówek, 6 świetlicami dla dzieci i młodzieży; prowadzi i wspiera 13 kuchni dla ubogich. W blisko 400 parafiach istnieją Oddziały Caritas, w których działa kilka tysięcy wolontariuszy, a w Szkolnych Kołach Caritas realizuje misję chrześcijańskiego wolontariatu blisko 3000 młodych ludzi.